اتفاق عجیب کاریکاتور جشنواره مطبوعات!

شاید هیچ جشنواره، فستیوال و دوسالانه ای نباشد که بتواند همه را از نتایج خود راضی نگه دارد. اصولا داوری در هر موضوعی، حرف و حدیث ها دارد و حرکتی است روی لبه تیغ!
دوازدهمین جشنواره مطبوعات ایران هم از این قاعده مستثنی نیست.
اتفاقاتی در حال وقوع است که به نظر می آید عواقب منفی آن در آینده مشکلات فراوانی را به دنبال خواهد داشت.
به دلیل مسوولیتی که به عنوان دبیر داوران تخصصی طنز و کاریکاتور در دوازدهمین جشنواره مطبوعات داشتم لازم می دانم مواردی را برای مخاطبان محترم اشاره کنم.
به روال سال های گذشته افرادی به عنوان داوران مقدماتی بخش های مختلف جشنواره دعوت شدند که به شکل تخصصی آثار رسیده را مورد مطالعه ، بررسی و داوری قرار دهند. پس از برگزاری رای گیری در محل انجمن صنفی روزنامه نگاران چند نفر به عنوان داوران نهایی انتخاب شدند تا در نهایت از میان داوری های مقدماتی آثار برگزیده را انتخاب و معرفی نمایند.
همچون سال گذشته به دلیل حساسیتی که روی محافظت و انجام مناسب و به موقع داوری بر روی آثار کاریکاتور داشتم تمامی آثار را شخصا به داوران رساندم و حتی برای احتیاط در نگهداری از آن ها به پیک های حمل مرسولات نیز نسپردم تا خدای ناکرده لطمه ای به آثار وارد نشود.
پس از اتمام داوری مقدماتی اولویت های داوران تخصصی را طی صورتجلسه ای به هیات انتخاب داوران نهایی تقدیم کردم که بر اساس این صورتجلسه، اولویت اول در رشته کاریکاتور سراسری مطبوعات با "بزرگمهر حسین پور" بود که بر اساس شایستگی و رای داوران دیگر، این جایگاه را به خود اختصاص داده بود.
با تمام احترامی که برای برندگان اعلام شده این دوره قائلم، با کمال تعجب در اسامی معرفی شده نهایی توسط انجمن صنفی مطبوعات دیدم که نه تنها انتخاب اول داوران تخصصی این بخش که "بزرگمهر حسین پور" بود اعلام نشد بلکه نامش در میان هیچ کدام از برگزیده ها قرار نگرفته بود!
با دبیر محترم اجرایی جشنواره و همچنین با آقای شمس الواعظین، موضوع را در میان گذاشتم و تذکر دادم که اعلام این نتایج، عواقب نامطلوبی را در پی خواهد داشت؛ اما متاسفانه اعتراض ها به جایی نرسید و نتایج این بخش همان شد که دیدید و شنیدید!
نمی خواهم بگویم که برنده شدن در جشنواره ای چون مطبوعات اتفاق بسیار بزرگی است اما مسوولان محترم، آیا به عوارض این گونه قضاوت ها اندیشیده اند که قطعا مهم و تاثیرگذار خواهد بود؟
از انجمن محترم صنفی مطبوعات ایران می پرسم که اگر قرار بود به آرای داوران تخصصی این گونه بی محلی شود و اولویت های آنان در انتخاب آثار جشنواره نادیده گرفته شود آیا چه نیازی بود به تلف کردن این همه انرژی ، وقت و انگیزه؟ آیا حلقه ای از داوران نهایی نمی توانستند خود به تنهایی همه آثار را ببینند و قضاوت کنند؟ پس جایگاه تخصص در رشته های مختلف چه می شود؟ آیا این گونه ارزش این بخش تضعیف نخواهد شد؟
نمی دانم که دیگر با این اوضاع اجتماعی و سیاسی تازه در ایران در آینده امکان برگزاری جشنواره مطبوعات به دست انجمن صنفی میسر خواهد بود یا خیر اما می خواهم بپرسم که با این مسائل پیش آمده آیا کاریکاتوریست های حرفه ای، انگیزه حضور در جشنواره را خواهند داشت؟
نمی دانم چگونه باید بگویم؟ آن دوره ای که وزارت محترم ارشاد داوری را به عهده داشت همه شاهد بودند که آثار غیر مطبوعاتی و عمدتا نمایشگاهی برنده شدند و کاریکاتوریست هایی که یک سال تمام به شکل مستمر آثار کاریکاتور مطبوعاتی خلق کرده و در روزنامه ها و مجلات منتشر کرده بودند از گردونه حذف شدند و انگشت حیرت را بر دهان ناظران گذاشتند. آرزو داشتیم با مدیریت انجمن صنفی که پناهگاه روزنامه نگاران محسوب می شود دیگر شاهد چنین مواردی نباشیم که خواسته یا ناخواسته برخی اتفاقات این شائبه منفی را تقویت کرده است!
در مورد سیستم داوری آثار باید بگویم که ریشه بسیاری از مشکلات پیش آمده از آن جا ناشی می شود. چرا که شیوه انتخاب صفر و یک، امکان هیچ مقایسه ای را میان آثار باقی نمی گذارد. یک اثر با این شیوه یا به شکل کامل رد می شود یا کاملا قبول!
دو گزینه در داوری آثار وجود دارد: قبول و رد!
با این شیوه درصد قبولی و یا رد  بسیاری از آثار معین نمی شود و داور نهایی اصولا نخواهد توانست ارزش امتیازی کاریکاتور ها و یا موارد دیگر شرکت کننده در بخش مسابقه را تشخیص داده و قضاوت درستی صورت دهد. پیشنهاد می کنم که انتخاب آثار به شیوه امتیاز دهی از یک عدد مشخص تا یک عدد دیگر ( به طور مثال از صفر تا 20) باشد تا با این شیوه رتبه قبولی و یا رد شدن هر اثر به شکلی مشخص ، روشن شود.
داوران مقدماتی با جمع زدن این اعداد راه یافتن آثار و رتبه آن ها را به روشنی مشخص کرده و کار را برای داوران نهایی آسان و مستدل خواهند کرد.
از طرفی کل جریان انتخاب آثار مطبوعاتی با این شیوه رایج، ناصحیح و بیان کننده برترین های مطبوعات یک ساله اخیر کشور نیست.
باید توجه داشت که یک روزنامه نگار و یا کاریکاتوریست مطبوعاتی را در بستر یک سال کار مداوم باید سنجید و بررسی کرد نه با 3 اثری که از یک نفر به جشنواره ارسال می شود.
شاید کسی در میان آن سه اثر ارسالی، انتخاب درستی از اثارش را نکرده باشد اما در طول سال، کاریکاتوریستی فعال و اثرگذار بوده باشد.
لذا پیشنهاد می کنم که یک هیات داوری سالانه به شکل مستقر در انجمن صنفی روزنامه نگاران در طول سال آثار روزنامه نگاران را بررسی کرده و در ایام برگزاری جشنواره مطبوعات انتخاب خود را به مردم معرفی نمایند.
با این شیوه دیگر نیازی به شرکت کننده در جشنواره نیست چون هر روزنامه نگار حضورش را در قالب فعالیت مستمر یک ساله خود اعلام کرده است.
آثار روزنامه نگاری مانند آثار شرکت کننده در یک فستیوال خاص با یک موضوع مشخص نیست که نیازی به فراخوان و ارائه اثر بر اساس آن موضوع خاص باشد بلکه یک امر روزانه و یک عکس العمل مرتب در قبال وقایع هرروزه ایران و جهان است.
مورد اساسی دیگر آن که معتقدم باید در میان داوران نهایی جشنواره حتما از رشته هایی که با هنرهای تجسمی مرتبطند حداقل یک نفر حضور داشته باشد تا مثلا یک سرمقاله نویس صرفا در مورد یک اثر کاریکاتور به قضاوت ننشیند و نظر کارشناسان این امر نیز در تصمیم گیری ها دخیل باشد.
به هر حال به مخاطبین و پیگیران این رشته عرض می کنم داوری بخش طنزوکاریکاتور این دوره در قسمت داوری مقدماتی و تخصصی از حداکثر سلامت برخوردار بود و تمام تلاش ها انجام شد تا اجحافی در حق کسی صورت نگیرد؛ بگذریم از داوری نهایی آثار که هیچ کدام از داوران بخش طنز و کاریکاتور در آن حضوری نداشتند.
 امیدوارم در دوره های آینده مشکلات داوری در چنین جشنواره هایی به حداقل و حق به حق دار برسد.